Nhiều cô bác, anh chị khi mới bước chân vào con đường thực dưỡng thường trăn trở:
Làm sao để ăn rau củ mà không bị âm? Làm sao để bổ sung enzyme tự nhiên cho người bệnh mà không cần dùng đến thực phẩm chức năng đắt tiền?. Câu trả lời không nằm đâu xa, mà nằm ngay trong triết lý của thực dưỡng là
cân bằng âm dương thông qua
hũ dưa muối bằng cám gạo.
Không đơn thuần là một món ăn kèm cho đưa cơm,
dưa muối bằng cám gạo là sự chuyển hóa năng lượng, là cách chúng ta mượn sức mạnh của thời gian và vi sinh vật để biến những cọng rau củ bình thường thành vị thuốc quý. Hôm nay
clb100 sẽ hướng dẫn bạn cách làm dưa muối bằng cám gạo chuẩn thực dưỡng.
Nukazuke là gì?
Nukazuke (ぬか漬け) là phương pháp muối chua rau củ truyền thống của Nhật Bản bằng cách vùi chúng vào
giường cám – một hỗn hợp sệt làm từ
cám gạo,
muối và nước.
Khác với dưa hành hay dưa cải Việt Nam sử dụng quá trình lên men trong dung dịch nước muối, Nukazuke là lên men bán rắn. Hũ cám của bạn thực chất là một cơ thể sống, nơi cư trú của hàng tỷ lợi khuẩn, chủ yếu là
chủng Lactobacillus plantarum và các loại
nấm men tự nhiên.
Trong quá trình lên men, các vi sinh vật này sản sinh ra một lượng enzyme khổng lồ, giúp tiền tiêu hóa thức ăn, làm cho rau củ trở nên dễ hấp thụ hơn gấp nhiều lần so với khi ăn sống.

Lợi ích chữa lành của dưa muối cám gạo dưới góc nhìn thực dưỡng
Tại sao những người theo chế độ thực dưỡng lâu năm như tiên sinh Ohsawa khuyến khích ăn Nukazuke? Câu trả lời nằm ở sự cân bằng âm dương và giá trị dược tính.
- Dương hóa rau củ âm: Theo nguyên lý cân bằng âm dương, hầu hết rau củ mùa hè (dưa leo, cà tím, cà chua) đều có tính âm. Việc vùi chúng vào cám gạo dưới áp lực nén, kết hợp với muối (cực dương) và thời gian, giúp chuyển hóa năng lượng của rau củ. Nhờ đó, người ăn chay hoặc người bệnh có thể ăn rau củ tươi mà không sợ bị lạnh bụng, khó tiêu.
- Giàu Vitamin B1: Rau củ muối trong cám gạo có lượng Vitamin B1 tăng gấp 10 lần so với rau tươi, hỗ trợ tối ưu cho hệ thần kinh và chuyển hóa năng lượng.
- Bổ sung GABA tự nhiên: Quá trình lên men sinh ra GABA, một hoạt chất giúp giảm căng thẳng, an thần và cải thiện giấc ngủ – điều mà người hiện đại vô cùng cần thiết.
Chuẩn bị nguyên liệu để làm dưa muối cám gạo
Đây là rào cản lớn nhất của người Việt. Cám gạo bán ngoài chợ thường là phụ phẩm chăn nuôi, chứa nhiều bụi bẩn và nguy cơ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật rất cao.
Thay vì dùng cám gạo tươi rủi ro, chúng ta sẽ sử dụng bột gạo lứt rang (thính).
Bảng so sánh: Cám gạo tươi và bột gạo lứt rang
| Tiêu chí |
Cám gạo tươi (truyền thống Nhật) |
Bột gạo lứt rang (giải pháp Việt Nam) |
| Độ sạch |
Khó kiểm soát, dễ lẫn trấu, bụi. |
Sạch tuyệt đối, được làm từ gạo lứt tuyển chọn. |
| Hương vị |
Mùi chua nồng đặc trưng, hơi hăng. |
Thơm mùi hạt dẻ, vị ngọt hậu, dễ ăn. |
| Bảo quản |
Dễ bị mốc, hôi dầu nếu không xử lý kỹ. |
Bền vững, ít bị hôi dầu nhờ đã rang chín. |
| Tốc độ lên men |
Nhanh (do nhiều enzyme tự nhiên). |
Chậm hơn một chút (cần thời gian nuôi men). |
Dụng cụ cần thiết:
- Hũ đựng: Tốt nhất là hũ sành/gốm Bát Tràng không tráng men trong lòng (để hũ thở được). Nếu không có, dùng hũ thủy tinh hoặc hộp nhựa thực phẩm cao cấp (tránh nhựa tái chế).
- Nguyên liệu khác: Muối biển thô (hoặc muối hầm), nước lọc đun sôi để nguội, tảo bẹ Kombu (tạo vị Umami), ớt khô (kháng khuẩn).
Quy trình muối dưa bằng cám gạo qua 3 giai đoạn
Giai đoạn 1: Trộn nền cám
- Tỷ lệ: 1kg bột gạo lứt rang (hoặc cám) : 1 lít bước : 130g - 150g muối biển (độ mặn khoảng 13-15%).
- Cách làm: Hòa tan muối vào nước. Đổ từ từ nước muối vào thau bột. Dùng tay trộn đều.
- Quan sát: Hỗn hợp đạt chuẩn khi bạn nắm chặt lại thấy kết dính nhưng nước không rỉ ra kẽ tay. Độ ẩm giống như cát ướt bờ biển.
- Điều chỉnh: Trộn thêm 2-3 quả ớt khô (nguyên quả), vài lát gừng và 1 miếng tảo bẹ Kombu để tạo hương vị nền.
Giai đoạn 2: Nuôi men
Đây là giai đoạn quan trọng nhất để đánh thức vi sinh vật.
- Rau mồi: Dùng các phần rau thừa sạch như lá bắp cải, vỏ cà rốt, củ cải... vùi vào trong hũ cám.
- Nhiệm vụ: Rau mồi cung cấp nước ngọt và vi khuẩn tự nhiên để kích hoạt quá trình lên men.
Lưu ý:
- Mỗi ngày phải đảo trộn hũ cám 1-2 lần.
- Sau 3-4 ngày, lấy rau mồi cũ ra, vắt hết nước mặn dính trên rau trả lại hũ, rồi thay bằng rau mồi mới.
- TUYỆT ĐỐI KHÔNG ĂN RAU MỒI. Chúng rất mặn và có mùi cám sống.
- Lặp lại quy trình này trong 10-14 ngày cho đến khi hũ cám có mùi chua dịu thơm nồng như dưa cải muối chín.
Giai đoạn 3: Muối dưa chính thức
Khi men đã chín, bạn bắt đầu muối rau để ăn.
- Sơ chế: Rau củ rửa sạch, để ráo. Cà tím/dưa leo nên chà xát nhẹ với muối hạt rồi mới vùi vào cám.
- Thời gian muối (tham khảo):
- Dưa leo: 6-8 tiếng (Mùa hè), 12-18 tiếng (Mùa đông).
- Cà rốt/Củ cải: 18-24 tiếng.
- Lấy ra: Gạt sạch cám trên rau trả lại hũ. Rửa nhanh rau qua nước lạnh, thái miếng và thưởng thức.

Bí quyết chăm sóc hũ cám
Kỹ thuật đảo khí: Đừng chỉ khuấy hời hợt. Hãy thò tay sâu xuống đáy hũ, lộn phần cám đáy lên bề mặt và ấn phần bề mặt xuống đáy.
- Mục đích: Vi khuẩn Lactic (kỵ khí) thích ở đáy, nấm men và vi khuẩn lạ (hiếu khí) thích ở mặt. Đảo lộn giúp cân bằng hệ vi sinh, ngăn nấm mốc phát triển.
- Tần suất: Mùa hè 1-2 lần/ngày. Mùa đông 1 lần/ngày.
Kỹ thuật vắt nước: Sau vài lần muối, nước từ rau củ ra sẽ làm hũ cám bị nhão.
- Xử lý: Dùng khăn giấy thấm bề mặt hoặc vùi một chiếc cốc gốm nhỏ vào giữa hũ cám, nước dư sẽ rỉ vào cốc, bạn chỉ cần múc bỏ đi. Hoặc thêm cám mới + muối để hút ẩm.
Các triệu chứng thường gặp khí muối dưa bằng cám gạo
| Triệu chứng |
Chẩn đoán (Nguyên nhân) |
Cách điều trị (Xử lý) |
| Màng trắng trên bề mặt |
Nấm men Kahm (Vô hại): Do để lâu không đảo, oxy hóa bề mặt. |
Hớt bỏ lớp màng mỏng. Nếu dày, hớt bỏ rồi trộn đều hũ. Thêm chút muối và rượu trắng để ức chế. |
| Mốc xanh, đen, đỏ |
Nấm mốc độc (Nguy hiểm): Do nhiễm khuẩn, độ mặn quá thấp. |
Nếu chỉ là đốm nhỏ: Khoét bỏ rộng ra xung quanh. Nếu mốc lan rộng hoặc có mùi mốc đất: Hủy bỏ toàn bộ. |
| Mùi sơn móng tay |
Lên men quá mức: Nấm men hoạt động quá mạnh do nhiệt độ cao. |
Mở nắp hũ cho bay hơi. Thêm muối. Chuyển hũ vào nơi mát hoặc tủ lạnh. |
| Mùi hôi/Thối |
Vi khuẩn tạp: Độ mặn quá nhạt hoặc nước rau thối rữa. |
Tăng lượng muối ngay lập tức. Bỏ thêm vỏ chanh hoặc gừng. Nếu không hết mùi sau 2 ngày -> Hủy bỏ. |
| Dưa bị nhớt |
Nhiệt độ quá cao: Vi khuẩn sinh nhớt phát triển. |
Chuyển hũ vào tủ lạnh. Thêm vỏ trứng gà nung nghiền nát để trung hòa axit và hút nhớt. |