Tình trạng kháng insulin và tiểu đường type 2 không phải chỉ xuất phát từ việc ăn đường hay cơm trắng. Thực chất, kháng insulin được hình thành từ sự tương tác phức tạp giữa yếu tố di truyền, mỡ nội tạng, mức độ vận động, chất lượng giấc ngủ và các yếu tố chuyển hóa khác. Việc chủ động điều chỉnh lối sống từ sớm có thể giúp giảm thiểu nguy cơ tiến triển thành bệnh tiểu đường type 2.   

Trong quá trình chuyển hóa, glucose đóng vai trò là nguồn nhiên liệu để hệ cơ và mô mỡ sử dụng, còn insulin chính là tín hiệu điều hòa quá trình này (về mặt bản chất sinh học, insulin phát tín hiệu điều phối chứ không trực tiếp mở một cánh cửa vật lý trên tế bào):   
- Ở cơ thể nhạy insulin: Các tế bào tiếp nhận nguồn nhiên liệu glucose một cách hiệu quả.   
- Ở cơ thể kháng insulin: Các tế bào đáp ứng kém với tín hiệu điều hòa, buộc tuyến tụy phải làm việc nhiều hơn để bù trừ.   

Quá trình chuyển biến thành bệnh lý thường diễn ra âm thầm theo thời gian, tuy nhiên không phải tất cả mọi người đều sẽ đi đến giai đoạn cuối. Lộ trình này trải qua 4 bước cụ thể:   

Kháng insulin là hệ quả của sự tích lũy nguy cơ từ cả lối sống lẫn cơ địa, chứ không phải do một loại thực phẩm đơn lẻ nào gây ra:   
- Mỡ nội tạng và mỡ gan: Sự gia tăng tích tụ chất béo bên ngoài mô mỡ sẽ gây ra tình trạng rối loạn tín hiệu insulin.   
- Ít vận động: Thói quen tĩnh tại khiến hệ cơ sử dụng glucose kém hiệu quả, đồng thời làm suy giảm khối cơ và sức bền.   
- Ăn dư năng lượng: Việc duy trì khẩu phần ăn vượt quá nhu cầu thực tế của cơ thể trong thời gian dài rất dễ dẫn đến tăng cân và tích tụ mỡ bụng.   
- Ngủ kém và hút thuốc lá: Những yếu tố này có thể làm xấu đi sức khỏe chuyển hóa tổng thể và làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.   
- Di truyền và tuổi tác: Đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến nguy cơ nền và khả năng tiết insulin tự nhiên của cơ thể.   
- Bệnh lý và thuốc điều trị: Một số rối loạn nội tiết hoặc việc sử dụng một số loại thuốc nhất định cũng có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số đường huyết.   
Hiểu đúng cơ chế bệnh sinh và nhận diện rõ các thói quen nguy cơ sẽ giúp mỗi người chủ động hơn trong việc phòng bệnh và bảo vệ sức khỏe chuyển hóa. Việc phát hiện và can thiệp kịp thời bằng lối sống lành mạnh hoàn toàn có thể làm chậm lại hoặc ngăn chặn quá trình tiến triển thành tiểu đường type 2.