Bệnh cường giáp là gì?

Bệnh cường giáp (Hyperthyroidism) là một hội chứng xảy ra khi tuyến giáp – tuyến nội tiết quan trọng hình con bướm nằm ở vùng cổ trước – rơi vào trạng thái hoạt động quá mức. Khi đó, tuyến này sẽ sản xuất và giải phóng dư thừa lượng hormone thyroxine (T4) và triiodothyronine (T3) vào trong máu.
Sự dư thừa hormone này hoạt động như một chất xúc tác làm tăng tốc độ chuyển hóa cơ bản của toàn bộ cơ thể một cách bất thường, gây ra hàng loạt các rối loạn hệ thống lâm sàng. Thống kê dịch tễ học y khoa cho thấy, cường giáp có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, nhưng bệnh có xu hướng nhắm vào nữ giới trong độ tuổi từ 20 đến 50 tuổi, với tỷ lệ mắc ở phụ nữ cao gấp 5 đến 6 lần so với nam giới.

Các dấu hiệu nhận biết sớm bệnh cường giáp

Triệu chứng tim mạch và thần kinh

• Tim đập nhanh, đánh trống ngực: Bệnh nhân luôn có cảm giác hồi hộp, nhịp tim đập nhanh liên hồi, thậm chí có cảm giác khó thở và đau tức ngực ngay cả khi đang trong trạng thái nghỉ ngơi.
• Rối loạn thần kinh cơ: Tình trạng run tay với biên độ nhỏ, nhịp nhàng. Dấu hiệu này dễ nhận thấy nhất khi người bệnh giơ tay và duỗi thẳng các ngón tay về phía trước.
• Tâm lý bất ổn: Việc dư thừa hormone làm kích thích hệ thần kinh, dẫn đến tình trạng căng thẳng, lo âu, dễ cáu gắt, thay đổi tính tình và đặc biệt là tình trạng khó ngủ, mất ngủ kéo dài.

Thay đổi ngoại hình và rối loạn chuyển hóa

• Sụt cân nhanh chóng: Do tốc độ tiêu hao năng lượng tăng vọt, người bệnh cường giáp ăn rất nhiều, cảm giác thèm ăn tăng nhưng cân nặng vẫn sụt giảm không phanh.
• Thay đổi vùng cổ và mắt: Tuyến giáp phình to tạo thành bướu cổ. Đặc biệt trong hội chứng Basedow, mô quanh hốc mắt bị sưng tấy đẩy nhãn cầu ra phía trước, gây hiện tượng lồi mắt ác tính, chói mắt và nhạy cảm với ánh sáng.
• Sợ nóng và đổ mồ hôi nhiều: Thân nhiệt người bệnh luôn ở mức cao hơn bình thường, da dẻ ẩm ướt, chịu nóng kém và vã mồ hôi đầm đìa dù không vận động.

Nguyên nhân gốc rễ gây ra bệnh cường giáp

Nguyên nhân theo Y khoa hiện đại

• Bệnh Basedow: Đây là nguyên nhân hàng đầu (chiếm tới khoảng 80% trường hợp). Basedow là một dạng rối loạn tự miễn, trong đó hệ miễn dịch tự sản xuất ra kháng thể (TRAb) tấn công và kích thích tuyến giáp sản xuất hormone vô tội vạ.
• Bướu nhân độc tuyến giáp: Sự hình thành của các bướu đa nhân hoặc bướu đơn nhân hoạt động độc lập, tự sản xuất hormone mà không tuân theo lệnh điều khiển của tuyến yên.
• Viêm tuyến giáp: Các ổ viêm (viêm bán cấp do virus hoặc viêm sau sinh) làm phá hủy cấu trúc nang giáp, khiến hormone bị rò rỉ ồ ạt vào máu.
• Rối loạn Iod: Tiêu thụ quá nhiều i-ốt từ thực phẩm hoặc thuốc tây y (như thuốc điều trị tim amiodarone) cũng kích hoạt tuyến giáp làm việc quá sức.

Góc nhìn từ thực dưỡng hiện đại

Bệnh cường giáp có nguy hiểm không? Cảnh báo biến chứng

Biến chứng tim mạch và rủi ro loãng xương

Tình trạng nhịp tim đập nhanh liên tục làm gia tăng áp lực cực lớn lên thành động mạch và cơ tim. Theo thời gian, nó có thể dẫn đến các biến chứng rung nhĩ, suy tim sung huyết và gia tăng nguy cơ đột quỵ.
Bên cạnh đó, do chức năng điều hòa trao đổi chất bị rối loạn, quá trình phân hủy xương diễn ra nhanh hơn gấp nhiều lần quá trình tái tạo. Tuyến cận giáp bị ảnh hưởng khiến canxi bị rút ồ ạt ra khỏi xương đổ vào máu, hệ lụy là người bệnh bị loãng xương, xương giòn, dễ gãy và thường xuyên đau nhức, chuột rút cơ bắp.

Cơn bão giáp

Cơn bão giáp là biến chứng cấp tính nguy hiểm nhất và có khả năng đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Khi rơi vào trạng thái nhiễm độc giáp cấp, người bệnh sẽ xuất hiện các triệu chứng bùng phát dữ dội: sốt rất cao, nhịp tim đập cực kỳ nhanh, lú lẫn, mê sảng và rối loạn ý thức. Tình trạng này yêu cầu phải được can thiệp cấp cứu y khoa ngay lập tức.

Các phương pháp chẩn đoán sớm bệnh cường giáp

• Xét nghiệm định lượng hormone máu: Kết quả điển hình của cường giáp là chỉ số TSH giảm sâu (thường < 0,01 mU/L) trong khi nồng độ hormone tuyến giáp tự do FT3, FT4 tăng cao vượt ngưỡng.
• Siêu âm tuyến giáp: Giúp bác sĩ quan sát chi tiết hình ảnh tuyến giáp, đánh giá kích thước bướu, tình trạng tăng sinh mạch máu và phát hiện các nhân giáp (nếu có).
• Đo độ tập trung Iod phóng xạ: Kỹ thuật này giúp phân biệt rõ nguyên nhân gây cường giáp (ví dụ: hấp thu iod cao lan tỏa trong bệnh Basedow, hoặc tập trung tại một số điểm trong bướu nhân độc).

Các phương pháp điều trị cường giáp hiện nay

Các phương pháp can thiệp Tây y hiện hành

Phác đồ y khoa hiện tại xoay quanh 3 phương pháp chính: sử dụng thuốc kháng giáp tổng hợp (để ức chế tiết hormone), uống I-ốt phóng xạ (để phá hủy bớt tế bào tuyến giáp), và phẫu thuật cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp. Tuy nhiên, cả phương pháp xạ trị lẫn phẫu thuật đều tiềm ẩn nguy cơ phá hủy vĩnh viễn cấu trúc tuyến giáp, khiến người bệnh rơi vào trạng thái suy giáp (tăng cân, mỏi mệt) và phải uống hormone thay thế suốt phần đời còn lại.

Trợ phương sức khoẻ hỗ trợ điều trị tuyến giáp 

• Váng cháo gạo lứt 7 thành phần: Món ăn bồi bổ khí huyết cho người bệnh suy nhược. Hầm kỹ 2/3 bát gạo lứt, 2 muỗng kê nếp, gừng, lá hồng sâm, táo đỏ Hàn Quốc trong nồi lõi sứ khoảng 3-4 giờ. Sau đó, chỉ hớt lấy lớp nhựa cháo (váng cháo) giàu năng lượng nổi lên trên mặt để dùng.
• Giải pháp tiện lợi - Cháo rau củ Genki: Đối với người bận rộn không có thời gian ninh cháo nhiều giờ, CLB100 khuyến nghị sử dụng cháo Genki King Kung. Với phôi gạo lứt hữu cơ kết hợp cùng thang tứ bậc đại bổ (đương quy, xuyên khung, ý dĩ, bạch thược, địa hoàng, quế chi, táo tàu), món ăn này cung cấp hiệu quả phục hồi sinh lực tương tự như váng cháo truyền thống.

Bệnh cường giáp nên ăn gì và kiêng gì?

Nhóm thực phẩm người bệnh cường giáp không nên ăn (Quy tắc câu số 3)

• Thực phẩm giàu I-ốt: Iod là nguyên liệu để tuyến giáp sản xuất hormone. Tuyến giáp đang cường nếu nạp nhiều iod sẽ càng bùng phát dữ dội. Chỉ 10g rong biển khô đã chứa lượng iod vượt 155% nhu cầu hàng ngày, do đó bệnh nhân phải hạn chế tối đa rong biển, tảo bẹ, hải sản và muối iod công nghiệp.
• Gluten (Lúa mì): Các nghiên cứu khoa học xác nhận việc nạp protein gluten có nguy cơ kích hoạt viêm tự miễn Celiac, làm trầm trọng thêm hội chứng Basedow tuyến giáp.
• Đường tinh luyện và sữa bò: Gây nhiễu loạn đường huyết ở người có tốc độ chuyển hóa cao, gia tăng tình trạng viêm nhiễm và kích thích nhịp tim đập nhanh hơn.
• Thịt đỏ và chất béo xấu: Chứa quá nhiều mỡ động vật và chất béo chuyển hóa (bánh kẹo ngọt, đồ chiên rán) gây áp lực lớn lên chức năng gan và hệ thống tim mạch vốn đang bị tổn thương do cường giáp.

Thực phẩm hỗ trợ phục hồi cường giáp (Quy tắc câu số 5)

• Rau lá xanh đậm: Súp lơ, cải xoăn, rau bina (đã được nấu chín kỹ) là nguồn bổ sung canxi thực vật dồi dào, giúp chống lại tình trạng rút canxi gây loãng xương.
• Các loại đậu tự nhiên: Bệnh cường giáp làm suy giảm khoáng chất sắt trầm trọng. Bổ sung các loại đậu kết hợp với thực phẩm giàu Vitamin C giúp cơ thể tái tạo máu và phục hồi cơ bắp hiệu quả.
• Gia vị kiềm tính: Sử dụng nước tương Tamari organic Marumata và gia vị Tekka Nhật Bản giúp thanh lọc hệ tiêu hóa, thiết lập lại môi trường kiềm tính an toàn trong cơ thể.
• Hạt bổ sung Omega-3 và Kẽm: Cung cấp kẽm từ hạt bí ngô, hạt óc chó, và hàm lượng Omega thực vật từ hạt chia đen, hạt hướng dương tách vỏ sống giúp làm dịu hệ thống nội tiết thần kinh.

Lối sống, vận động và thanh lọc tâm trí

• Yoga và Massage Shiatsu: Các động tác Yoga đặc thù như tư thế con cá hay tư thế bánh xe kết hợp với kỹ thuật ấn huyệt Shiatsu dọc theo phế kinh giúp đả thông dòng máu lưu thông trực tiếp qua vùng cổ, hỗ trợ điều hòa hoạt động tuyến giáp.
• Tắm cát biển: Việc vùi mình trong hố cát biển nóng ấm giúp hút và tống khứ các độc tố hóa học tích tụ sâu trong tạng phủ (gan, thận, tuyến giáp) ra ngoài thông qua lỗ chân lông.
• Đắp cao khoai sọ: Đây là bài thuốc tác động vật lý hiệu quả. Trước tiên, áp gạc nước gừng nóng từ 3-4 phút lên vùng cổ để kích hoạt mạch máu lưu thông. Sau đó đắp trực tiếp một lớp cao khoai sọ tươi lên bề mặt da. Tính năng đặc biệt của củ khoai sọ sẽ gom tụ và rút sạch những gốc độc tố ra khỏi mô bướu tuyến giáp.