Đột quỵ thường được xem là biến cố xảy ra vô cùng đột ngột. Một người có thể đang sinh hoạt bình thường bỗng méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, ngã quỵ hoặc chìm vào hôn mê. Vì diễn tiến quá nhanh nên nhiều người lầm tưởng rằng đột quỵ “tự nhiên mà đến”.
Nhưng nếu nhìn sâu hơn vào bản chất y khoa, trong không ít trường hợp, cơ thể đã liên tục gửi đi những tín hiệu cảnh báo trước đó. Mạch máu của chúng ta không thể xấu đi hay bị tắc nghẽn chỉ trong một ngày.

Dấu hiệu cấp cứu sinh tử: Nguyên tắc B.E.F.A.S.T

Khi đột quỵ xảy ra, Thời gian là não. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu sau đây mang ý nghĩa sống còn. Tuyệt đối không tự xử lý tại nhà (không cạo gió, xoa dầu, hay cho uống nước đường) khi nghi ngờ đột quỵ, mà phải gọi cấp cứu ngay lập tức:

• B (Balance) - Mất thăng bằng: Người bệnh đột ngột chóng mặt, đi loạng choạng, không thể giữ thăng bằng.
• E (Eyes) - Thị lực giảm sút: Đột ngột nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực hoàn toàn ở một hoặc cả hai mắt.
• F (Face) - Méo mặt: Một bên mặt bị xệ xuống, đặc biệt rõ khi yêu cầu người bệnh cười (cười lệch).
• A (Arms) - Yếu tay chân: Yếu hoặc tê liệt tay, chân ở một nửa bên cơ thể. Không thể nâng hai tay lên cùng một độ cao.
• S (Speech) - Khó nói: Đột nhiên nói đớ, nói ngọng, hoặc không hiểu người khác đang nói gì.
• T (Time) - Thời gian: Gọi cấp cứu ngay lập tức. Đây là lúc từng phút từng giây đều quyết định sinh mạng.

Sự thật về cơn báo trước (TIA - Thiếu máu não thoáng qua)

Một số người có thể trải qua hiện tượng thiếu máu não thoáng qua (TIA). Người bệnh đột ngột bị tê yếu, nói khó, mờ mắt hoặc chóng mặt, nhưng sau vài phút lại trở về bình thường.
Vì triệu chứng tự biến mất, nhiều người rất chủ quan, cho rằng mình chỉ bị trúng gió rồi bỏ qua. Tuy nhiên, hết triệu chứng không có nghĩa là hết nguy hiểm. Đây chính là hồi chuông cảnh báo đỏ, cho thấy hệ thống mạch máu não đang bị ách tắc tạm thời và một cơn đột quỵ thực sự có thể xảy ra ngay sau đó. Cần phải đến bệnh viện thăm khám ngay lập tức.

Những tín hiệu cảnh báo nền

Đột quỵ là kết quả của một quá trình tích lũy lâu dài. Thay vì chờ đợi cơn đột quỵ ập đến, chúng ta cần quan sát và khắc phục 5 nhóm báo động nền sau đây:

• Huyết áp: Thường xuyên ở mức cao hoặc dao động bất thường.
• Chuyển hóa: Mỡ máu cao, đường huyết cao, tình trạng béo bụng.
• Tim mạch: Hay hồi hộp, đánh trống ngực, nhịp tim rối loạn.
• Hệ thần kinh: Mất ngủ triền miên, stress nặng, cơ thể luôn kiệt sức.
• Thể chất: Ít vận động, ngồi quá nhiều, nhịp thở nông.

Lối sống hiện đại: Kẻ thù làm cơ thể quá tải

Phòng ngừa đột quỵ từ xa chính là sửa chữa những thói quen lặp lại mỗi ngày. Đột quỵ không đến từ một nguyên nhân duy nhất, mà là tổng hợp của lối sống vội vã:

• Ăn uống lệch chuẩn: Ăn quá mặn, quá nhiều đồ ngọt và thức ăn chiên xào nhiều dầu mỡ.
• Sinh hoạt mất quân bình: Thức khuya triền miên, ngủ nông, sử dụng điện thoại và thiết bị điện tử quá nhiều.
• Tĩnh tại quá mức: Ngồi làm việc lâu, lười đi bộ, ít ra nắng đón sinh khí.
• Không xả stress: Căng thẳng kéo dài mà không biết cách giải tỏa, thư giãn.
• Chủ quan với y tế: Không bao giờ đo huyết áp hay kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Đột quỵ có thể ập đến một cách tàn khốc, nhưng cơ thể luôn đủ thông minh để gửi đi những lời cảnh báo. Đừng đợi đến khi miệng méo, tay chân liệt mới vội vã tìm cách cứu vãn. Sự phòng ngừa vững chắc nhất bắt đầu ngay từ hôm nay: thay đổi lại mâm cơm, bước ra ngoài vận động, đi ngủ sớm hơn và quan tâm đến những chỉ số sinh tồn của chính mình. Sự chủ động của bạn ngày hôm nay chính là lá chắn an toàn nhất cho sinh mệnh ngày mai.